Во еден фид се редат протести, полициски интервенции, воени снимки, пропагандни кадри и лажни монтажи, сè на истата естетска рамнина. Резултатот е чувство на постојана ескалација, како светот да гори секаде и постојано, иако често станува збор за фрагменти без контекст. Во такво опкружување, најголемиот ризик не е само нормализацијата на насилството, туку и губењето на способноста да го разликуваме настанот од наративот, фактите од манипулациите и информациите од содржините создадени да не подигнат, а не да нè информираат.
Што се случува кога снимката ќе го надмине контекстот?
Еден од симболичните примери е експериментот со мрежата за АИ агенти, кој брзо стана вирусен. Во теорија, тоа е простор каде што комуницираат исклучиво системи, без луѓе. Во пракса, многу брзо се покажа колку е лесно да се внесе човечки влијание во такви „затворени“ светови. Преку промптови, манипулации и перформанси, дел од објавите кои изгледаа како „автономно“ однесување всушност беа водени од човечка рака.
Овој пример не е физичко насилство, но е добар показател за насилството над вистината и контекстот. Кога содржината ќе добие момент, публиката започнува да и припишува намера, план и „свест“, иако често станува збор за комбинација на автоматизација и човечко режирање. Алгоритмите потоа го прават своето: го туркаат она што предизвикува реакција, шок, гнев, страв. Во таква динамика се создава чувство дека светот се распаѓа секаде и постојано, дури и кога гледаме фрагмент, а не целина.
Во истиот пакет е и современата пропаганда
Државните институции и безбедносните системи сè повеќе дејствуваат на публиката на платформите. Снимката веќе не е само документ, таа станува порака, предупредување и сигнал за моќ. Кога тој сигнал ќе биде пуштен во мрежите, не е повеќе јасно каде завршува информирањето, а каде започнува психолошкиот ефект.
Од Америка до Иран и Венецуела, исти механизми, различни последици
Во Соединетите Американски Држави, акциите на имиграциските служби и реакциите на нив станаа високо видлива содржина на мрежите. На Твитер и другите платформи кружат снимки од судири, приоѓања и конфликти. Во такво опкружување, еден кадар често станува „доказ“ за целата приказна, без да се постават прашањата што се случувало пред тоа, кој го започнал инцидентот и каков бил епилогот. Ова отвора простор и за искрена лутина и за манипулација.
Иран е друга крајност, бидејќи последиците не се само репутациски и политички, туку и животни. Протести и репресија во такво опкружување создаваат реални жртви, а снимките што истекуваат стануваат и доказ и апел. Но, дури и тогаш, социјалните мрежи знаат да изедначат сè. Ставаат во исти тек автентична видео-снимка од судир и содржина која е сечена, препакувана или погрешно обележана.
Венецуела покажува уште еден проблем. Во кризи се шират и неточни снимки, стари кадри и погрешни интерпретации. Вирусната естетика често победува во верификацијата, па публиката добива впечаток на ескалација и тогаш кога приказната е покомплицирана или поинаква од она што се гледа во клип од 12 секунди.
Поентата на рационалниот агол е едноставна. Насилството не е ново, но нов е начинот на кој го доживуваме. Платформите го претвораат во формат, а форматот се претвора во чувство дека сè е итно и апокалиптично. Ако сакаме да останеме присебни, клучната вештина во 2026 не е само да гледаме, туку да разбереме што точно гледаме.
Извор: webmind.rs
